Współczesny świat w coraz większym stopniu opiera się na technologiach cyfrowych – korzystamy z nich, robiąc zakupy, komunikując się, organizując sprawy urzędowe czy dbając o zdrowie. Dla wielu seniorów cyfrowe rozwiązania otwierają nowe możliwości, które jeszcze niedawno wydawały się nieosiągalne. Przykładem takiej zmiany jest Internetowe Konto Pacjenta (IKP), które zrewolucjonizowało dostęp do usług medycznych. Dzięki niemu osoby starsze mogą w wygodny i bezpieczny sposób sprawdzić e‑recepty, skierowania czy historię leczenia – wszystko bez konieczności wychodzenia z domu czy proszenia bliskich o pomoc.
Choć ponad połowa osób w wieku emerytalnym regularnie korzysta z internetu, badania z 2024 roku wskazują, że jedynie 13,7% z nich posiada co najmniej podstawowe kompetencje cyfrowe. W grupie wiekowej 55–64 lata sytuacja wygląda lepiej – odsetek ten przekracza 30%. Świadomość zarówno korzyści, jak i zagrożeń związanych z używaniem nowych technologii jest niezwykle istotna. Dlatego tak ważną rolę odgrywają inicjatywy edukacyjne, takie jak program „Aktywni Seniorzy – ASY” na lata 2026–2030, przyjęty przez Radę Ministrów czy „Szkoła Międzypokoleniowa” – projekt, w ramach którego uczniowie wspierają seniorów w rozwijaniu umiejętności cyfrowych oraz bezpiecznym poruszaniu się po sieci.
Urząd m.st. Warszawy, we współpracy z wydawnictwem informatycznym Helion SA, przygotował z myślą o seniorach „Warszawski Elementarz Cyfrowy” – podręcznik dostosowany do potrzeb osób starszych. Publikacja w wersji cyfrowej dostępna jest pod linkiem: https://wsparcie.um.warszawa.pl/-/warszawski-elementarz-cyfrowy.
Z kolei Fundacja Age Hub (https://agehub.pl/) organizuje w Warszawie bezpłatne kursy cyfrowe skierowane do osób 60+. Fundacja prowadzi zajęcia w ramach projektu „Aktywni 60+. Warszawski program edukacji cyfrowej 2025–2027”, dofinansowanego ze środków Urzędu m.st. Warszawy. Oferta obejmuje lekcje komputerowe dla osób początkujących i średniozaawansowanych, a także naukę obsługi smartfona. Każdy kurs obejmuje około 20 godzin zajęć realizowanych w ciągu 5 tygodni. Fundacja udostępnia również bezpłatne materiały edukacyjne na stronie: https://agehub.pl/bezplatne-materialy-edukacyjne-dla-seniorow-juz-dostepne/.
W stolicy działają również bezpłatne Punkty Cyfrowego Wsparcia Seniora (PCWS) – miejsca, w których Doradcy Cyfrowi pomagają osobom powyżej 60. roku życia w oswajaniu nowych technologii. Projekt będzie realizowany do 30 czerwca 2027 roku. Więcej informacji oraz spis punktów można znaleźć na stronie: https://wsparcie.um.warszawa.pl/-/pcws.
Jednym z Doradców jest Patryk, który prowadzi indywidualne konsultacje z ramienia Stowarzyszenia Kreatywni50+ w Centrum Aktywności Międzypokoleniowej Nowolipie. Spotkania cieszą się ogromną popularnością, dając seniorom możliwość rozwiązania „od ręki” konkretnych problemów technologicznych.
Na pytanie, dlaczego jest ważne, żeby seniorzy kształcili się w zakresie umiejętności cyfrowych, Patryk odpowiada – „Z bardzo prostej przyczyny, bo świat się zmienia i nie da się zignorować tego, że świat staje się coraz bardziej cyfrowy i ta cyfryzacja obejmuje już wszystkie dziedziny życia. Tłumaczę to seniorom tak, że to jest taki pociąg, który czeka na stacji i jak oni do niego nie wsiądą to im ten świat odjedzie i będzie ciężko go dogonić. Każdy powinien, w miarę swoich możliwości, próbować wchodzenia w świat cyfrowy. Niestety często seniorów hamuje brak wiary we własne możliwości, myśli z gatunku – nie dam rady, jestem na to za stary – wstrzymują osoby w podeszłym wieku przed zapisaniem się na zajęcia. Część osób wyręcza się innymi, mimo że przy odrobinie wysiłku mogliby samodzielnie radzić sobie w kwestiach cyfrowych”. Patryk zwraca też uwagę na to, że problemy zdrowotne (np. problemy ze wzrokiem, koordynacją ruchową lub zmiany poznawcze) mogą również znacznie utrudnić osobom starszym wejście w cyfrowy świat.
Pani Joanna, uczestniczka zajęć, zaczęła swoją cyfrową przygodę od potrzeby założenia konta w mediach społecznościowych, które w jej opinii są oknem na świat. Zdaniem Pani Joanny bez dostępu do mediów społecznościowych, gdzie można obserwować warszawskie urzędy i instytucje, trudno uzyskać obecnie informacje o tym co dzieje się w okolicy, jakie działania, remonty czy wydarzenia planuje miasto. Na platformach społecznościowych można też uzyskać informacje o tańszych biletach na wydarzenia kulturalne oraz spotkać się (nawet wirtualnie) z ludźmi, którzy mają podobne zainteresowania.
„Ja od tego okna na świat byłam odcięta, byłam wykluczona cyfrowo” – mówi Pani Joanna – „przyszłam tu na kurs w 2019 i strasznie bałam się zakładania konta, nawiązywania znajomości online, tego, że kliknę zły przycisk. Nawet moja mama, dużo ode mnie starsza, potrafiła wtedy pisać SMSy, a ja tego nie ogarniałam. Bałam się przejść na nowy telefon, bo był to smartfon, ale jak się przełamałam to się tak wkręciłam, że zapisuje się na wszystkie dostępne kursy i ciągle poszerzam swoje umiejętności cyfrowe” Pani Joanna zachwala prowadzącego – „trzeba mieć odpowiednie podejście i dużo cierpliwości, żeby prowadzić zajęcia dla seniorów, nie każdy to potrafi”. Wsparcie instruktorów i wolontariuszy daje seniorom poczucie bezpieczeństwa, gdyż wiedzą, że nawet jeśli coś popsują to dzięki fachowej pomocy uda się to wnet naprawić. „A poza tym, fantastycznie jest się uczyć nowych rzeczy” – dodaje Pani Joanna – „mam ogromną satysfakcję, kiedy używam w praktyce tych nowo nabytych umiejętności, nie boję się próbować nowych rozwiązań, to też wzmacnia poczucie wartości”.
Rozwój nowych technologii oprócz niewątpliwych benefitów przyniósł też zagrożenia. Korzystanie z technologii cyfrowych bez odpowiednich umiejętności wiąże się z zagrożeniami dla bezpieczeństwa finansowego, osobistego i wizerunkowego. Innym zagrożeniem jest nadużywanie smartfonów i Internetu, które może przerodzić się w uzależnienie. Jak wskazują badania, nałożenie naturalnych procesów starzenia na nadmierną stymulację cyfrową tworzy niebezpieczne połączenie, które może prowadzić do gwałtownego obniżenia sprawności intelektualnej.
Niezwykle ważne jest zatem zachowanie zdrowego balansu. Świat cyfrowy ma wiele do zaoferowania seniorom, a w zgłębianiu jego tajników niezwykle cenne okazują się relacje międzypokoleniowe. Osoba dojrzała może na jakiś czas stać się uczniem młodego człowieka biegle posługującego się smartfonem czy komputerem. W tej przestrzeni senior może stać się dla młodszej osoby cennym źródłem analogowej mądrości wypracowanej przez lata życia bez komputerów. To właśnie ona stanowi cenne źródło wiedzy i doświadczenia dla młodszych pokoleń, które nie znają rzeczywistości sprzed ery smartfonów To ciekawe doświadczenie i szansa na zbudowani nowej relacji.
27.03.2026
22 636 70 42